“ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಾತ್ಮಕ ಕವನ” – ಹೈಕೋರ್ಟ್
ಮಹಿಳಾ ವಿರೋಧಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಎಂಬ ಬಲಪಂಥೀಯರ ಆರೋಪ ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ
ಜಬಲ್ಪುರ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ — ಮೇ 10: ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡುವ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ವಾಟ್ಸ್ಅಪ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ನಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ಕವನದ ವೀಡಿಯೋ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕನ ವಿರುದ್ಧ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು Madhya Pradesh High Court ರದ್ದುಪಡಿಸಿದೆ.
ಜಬಲ್ಪುರ ಪೀಠದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಿ.ಪಿ. ಶರ್ಮ ಅವರು ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2026ರಂದು ಈ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಬೆತುಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಿಚೋಲಿ ಪಟ್ಟಣದ ಶಿಕ್ಷಕ ಫೈಝಾನ್ ಅನ್ಸಾರಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಅವರ ವಿರುದ್ಧದ FIR ನಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧ ಉದ್ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 19(1)(a) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ:
ಈ ಘಟನೆ 2025ರ ಜುಲೈ 22ರಂದು ನಡೆದಿದೆ. ಆ ದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಸುಮಾರು 10:15ಕ್ಕೆ, ಅನ್ಸಾರಿ ತಮ್ಮ ವಾಟ್ಸ್ಅಪ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ನಲ್ಲಿ “ಬೆ- ಹಯಾ” (ಅರ್ಥ: ‘ಲಜ್ಜೆ ಇಲ್ಲದ’) ಎಂಬ ಉರ್ದು ನಜ್ಮ್ನ ಪಠಣದ ವೀಡಿಯೋವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಕವನವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕವಿ Shoaib Kiani ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ನಜ್ಮ್ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ನಿಯಂತ್ರಣ, ವಿವಾಹ, ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಹಾಗೂ ಪುರುಷಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತೀಕ್ಷ್ಣ ವ್ಯಂಗ್ಯಾತ್ಮಕ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳ ಕುರಿತು ಚಿಂತನೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಈ ಕವನವನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕೆಲವು ಬಲಪಂಥೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ಪೋಸ್ಟ್ನ್ನು “ಅಪಮಾನಕಾರಿ”, “ಮಹಿಳಾವಿರೋಧಿ” ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ, ಶಿಕ್ಷಕನ ನಡೆ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ ಎಂದು ದೂರಿದರು. ಜೊತೆಗೆ, ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಶಾಂತಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಚಿಚೋಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 353(2) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ FIR ಸಂಖ್ಯೆ 0427/2025 ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು. ಬಳಿಕ ಅನ್ಸಾರಿಯ ಮೊಬೈಲ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವರನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೊಳಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅಭಿಪ್ರಾಯ:
ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಕವನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓದಿ ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದೆ. ಈ ನಜ್ಮ್ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಚಿಂತನೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.
ಕವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮ, ಸಮುದಾಯ ಅಥವಾ ಗುಂಪಿನ ವಿರುದ್ಧ ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಕವನದ ಪಠಣವನ್ನು ಯಾವುದೇ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು “ದ್ವೇಷ ಪ್ರಚೋದನೆ” ಅಥವಾ “ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಶಾಂತಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕೃತ್ಯ” ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಅದೇ ವೇಳೆ, ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಲು “mens rea” ಅಂದರೆ ಅಪರಾಧ ಉದ್ದೇಶ ಇರಬೇಕು ಎಂಬ ಮೂಲಭೂತ ಕಾನೂನು ತತ್ವವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ಕಳವಳ, ಆಯ್ದ ಆಕ್ರೋಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.
ತೀರ್ಪಿನ ಪರಿಣಾಮ:
ನ್ಯಾಯಾಲಯ FIR ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದೆ. ಅನ್ಸಾರಿಯ ಮೊಬೈಲ್ನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಗೂ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಬೆದರಿಕೆ ಎದುರಾದರೆ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಲು ಬೆತುಲ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಮೇಲಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ.
ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಶುದ್ಧ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿರುವ ಫೈಝಾನ್ ಅನ್ಸಾರಿ, ತಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತಮ್ಮ ಜೀವ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದರು.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಅಥವಾ ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ, ಈ ತೀರ್ಪು “ಉದ್ದೇಶ” ಮತ್ತು “ಸಂದರ್ಭ” ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಅಸಮ್ಮತಿ ಅಥವಾ ಅಸೌಕರ್ಯದಿಂದ ಒಂದು ಕೃತಿಯನ್ನು ಅಪರಾಧೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಫೈಝಾನ್ ಅನ್ಸಾರಿಗಾಗಿ, ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ತಿಂಗಳ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಈಗ ಅಂತ್ಯ ಕಂಡಿದೆ. ಈ ತೀರ್ಪು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಓದಲು ಹಾಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ.
