ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಾರ್ಟಿ ತೊರೆದು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಬಿಜೆಪಿ ಸೇರಿದ ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸಂಸದ ರಾಘವ್ ಚಡ್ಡಾ ಅವರಿಗೆ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನಿಂದ ತೀವ್ರ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿದೆ. ಪಕ್ಷಾಂತರದ ನಂತರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧ ಹರಿದಾಡುತ್ತಿರುವ ಟೀಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ‘ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು’ (ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ರೈಟ್ಸ್) ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕೋರಿ ಚಡ್ಡಾ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಗೆ ಮಧ್ಯಂತರ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡಲು ಕೋರ್ಟ್ ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. ಮೇ 21, 2026ರಂದು ನಡೆದ ಸುದೀರ್ಘ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ಪೀಠವು ಈ ಕುರಿತ ಆದೇಶವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದೆ.
ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕುರಿತು ಮಹತ್ವದ ಅವಲೋಕನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ನಾಯಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ವಿಮರ್ಶಿಸುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಹಜ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. ಅವಹೇಳನ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ವಿಮರ್ಶೆಯ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗೆರೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ನೆನಪಿಸಿದೆ.
ಆರ್.ಕೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ
ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮುಕ್ತ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಡಂಬನೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದಾಗಿನಿಂದಲೂ ನಾವು ಖ್ಯಾತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ ಆರ್.ಕೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಟೂನ್ಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಬೆಳೆದಿದ್ದೇವೆ. ಆಗಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ದಿನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮಾಡುವ ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೇಲಿನ ಟೀಕೆಗಳು ಕೇವಲ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಒಬ್ಬ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರಾಗಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿರಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಚಡ್ಡಾ ಪರ ವಕೀಲರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು.
ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳ ಧ್ವನಿ ಅಥವಾ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ರಾಜಕೀಯ ವಿಮರ್ಶೆಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು. ಈ ಹಿಂದೆ ಶಶಿ ತರೂರ್ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಭಾಷಣ ಹಾಗೂ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಲಾಭಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಾಗ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಪೀಠವು, ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದಿತು.
ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಟೀಕೆಯಲ್ಲ: ಚಡ್ಡಾ ವಾದ
ರಾಘವ್ ಚಡ್ಡಾ ಪರವಾಗಿ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ರಾಜೀವ್ ನಾಯರ್, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಾಡುತ್ತಿರುವ AI ಆಧಾರಿತ ಡೀಪ್ಫೇಕ್ ವಿಡಿಯೋಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಫ್ ಮಾಡಿದ ಚಿತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲ. ಚಡ್ಡಾ ಅವರು “ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಮಾರಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ” ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅಪಪ್ರಚಾರ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಗೌರವಯುತ ಬದುಕಿನ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.
ಇದೇ ವೇಳೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ ‘ಮೆಟಾ’ ಪರ ಹಾಜರಿದ್ದ ವಕೀಲರು ಈ ವಾದವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಚಡ್ಡಾ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ 32 ಸ್ಕ್ರೀನ್ಶಾಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಅಂಶಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದರು.
ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಮಧ್ಯಂತರ ಪರಿಹಾರ ನೀಡದ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಟ್ಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರನ್ನು (ಅಮಿಕಸ್ ಕ್ಯೂರಿ) ನೇಮಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 19ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಮುಕ್ತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಒಂದು ವೇಳೆ ತಮ್ಮ ಘನತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ಮಾನನಷ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆ (ಡೆಫಮೇಷನ್) ಹೂಡಲು ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಚಡ್ಡಾ ಅವರಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ತೀರ್ಪು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಲಿಖಿತ ಆದೇಶ ಪ್ರಕಟವಾಗಬೇಕಿದೆ.
